Üretim tesisleri ve depolarda yangın riski farklı yönetilir. Tehlike sınıfından sprinkler tasarımına, Kayseri sanayisi için teknik rehber.
Üretim tesisleri ve depolar, yangın açısından konut ve ofis yapılarından tamamen farklı bir risk profiline sahiptir. Yüksek yangın yükü, geniş açıklıklar, yüksek raflı depolama ve yoğun elektrik altyapısı bir aradadır. Bu nedenle Kayseri yangın tesisatı uygulamalarında sanayi yapıları, kendine özgü bir yaklaşımla ele alınmalıdır.
Sprinkler tasarımının temeli, korunacak hacmin tehlike sınıfıdır. Bu sınıf; depolanan veya işlenen malzemenin yanıcılığına, depolama yüksekliğine ve istifleme biçimine göre belirlenir. Aynı büyüklükteki iki depodan biri düşük tehlike sınıfına girerken, plastik veya ambalaj malzemesi depolayan diğeri çok daha yüksek bir sınıfa girebilir.
Tehlike sınıfı yanlış belirlendiğinde sonuç ağırdır: sistem, gerçek bir yangında gereken su yoğunluğunu sağlayamaz. Bu yüzden sınıflandırma tahminle değil, malzeme ve depolama düzeni incelenerek yapılmalıdır.
Raf yüksekliği arttıkça tavandan püskürtülen suyun alt seviyelere ulaşması zorlaşır. Bu durumda yalnızca tavan sprinkleri yeterli olmaz; raf arası sprinkler uygulaması veya yüksek performanslı başlık tipleri değerlendirilir.
Ayrıca koridor genişlikleri, istif düzeni ve raf yapısı da tasarımı etkiler. Depolama düzeni sonradan değiştirildiğinde mevcut sistem yetersiz kalabilir; bu nedenle işletmede yapılan yerleşim değişiklikleri yangın sistemine de yansıtılmalıdır.
Sanayi yapılarında sprinkler ve hidrant hatlarının ihtiyaç duyduğu debi, konut yapılarına göre çok yüksektir. Bu nedenle rezerv su deposu hacmi ve pompa grubu kapasitesi hidrolik hesapla belirlenir.
Pompa dairesinde jokey, ana ve dizel yedek pompa üçlüsü standarttır. Elektrik kesintisi ihtimali göz önüne alındığında dizel yedek pompa, sanayi tesislerinde çoğu zaman tercih değil gerekliliktir. Pompaların otomatik devreye girme senaryoları periyodik olarak test edilmelidir.
Geniş ve yüksek hacimlerde duman çok hızlı yayılır; bu da hem tahliyeyi hem itfaiye müdahalesini zorlaştırır. Duman tahliye kapakları, sıcak gazların çatıdan atılmasını sağlayarak kaçış yollarında görüş mesafesini korur ve yapının taşıyıcı sisteminin aşırı ısınmasını geciktirir.
Erken algılama tarafında ise ortam koşulları belirleyicidir. Tozlu üretim alanlarında optik dedektörler yanlış alarm üretebileceğinden ısı esaslı çözümler veya özel dedektör tipleri değerlendirilir. Yanlış alarmların sık yaşandığı sistemlerde personel zamanla alarmı ciddiye almamaya başlar; bu da başlı başına bir risktir.
Teknik sistemler kadar, işletmenin yangına hazırlığı da belirleyicidir:
Mevcut fabrikaya sprinkler sonradan kurulabilir mi?
Kurulabilir. Üretimi aksatmamak için işin bölümlere ayrılarak planlanması gerekir; bu planlama keşif aşamasında yapılır.
Sigorta için yangın sistemi şart mı?
Sigorta şirketleri risk değerlendirmesinde yangın önlemlerini dikkate alır; uygun sistem ve bakım kayıtları çoğu zaman poliçe koşullarını olumlu etkiler.
Depo düzenimizi değiştirdik, sistemi de değiştirmeli miyiz?
Depolama yüksekliği veya malzeme tipi değiştiyse tehlike sınıfı da değişmiş olabilir. Bu durumda sistemin yeniden değerlendirilmesi gerekir.
VRL Grup olarak Kayseri OSB ve çevresindeki üretim tesislerinde yangın güvenlik sistemlerini projelendiriyor, kuruyor ve periyodik bakımını üstleniyoruz. Yangından korunma hizmetimizi inceleyebilir, tesisiniz için keşif talebi oluşturabilirsiniz.
Son yıllarda sanayi tesislerinde forklift şarj istasyonları ve lityum bazlı pil depolama alanları yaygınlaştı. Bu alanlar klasik yangın senaryolarından farklı davranır: pil kaynaklı yangınlar yüksek sıcaklıkta ve hızlı gelişir, söndürüldükten sonra yeniden alevlenebilir.
Bu nedenle şarj ve pil depolama alanlarının ana üretim hacminden ayrılması, yeterli havalandırma sağlanması ve bu bölgeye özel algılama-söndürme çözümlerinin değerlendirilmesi gerekir. Mevcut sprinkler tasarımı yapıldığında bu alanlar yoksa, sonradan eklendiğinde sistemin yeniden gözden geçirilmesi şarttır.
Yangın güvenliğinde amaç yalnızca can güvenliği değil, işletmenin ayakta kalmasıdır. Küçük bir yangın bile üretim hattını haftalarca durdurabilir. Bu riski azaltan başlıklar şunlardır:
Bu önlemler, yangının etkisini korunan hacimle sınırlayarak işletmenin toparlanma süresini kısaltır.
Yangın senaryosu yazılıp dosyaya konduğunda iş bitmiş sayılmaz. Tatbikat, planın gerçekten işleyip işlemediğini gösteren tek yöntemdir. Tatbikatlarda genellikle şu aksaklıklar ortaya çıkar: toplanma alanına giden yolun malzemeyle kapanmış olması, vardiya değişiminde sorumluluğun belirsiz kalması, yangın söndürme ekipmanının kullanımını bilen personel sayısının azlığı.
Tatbikatın ardından tespit edilen eksiklerin yazılı hâle getirilip takip edilmesi, sürecin en değerli kısmıdır. Yılda en az bir kez, mümkünse farklı vardiyaları da kapsayacak biçimde tekrarlanması önerilir.
Ayrıca yeni işe başlayan personele oryantasyon kapsamında kaçış yolları, toplanma alanı ve temel söndürme ekipmanı kullanımı anlatılmalıdır. Personel devrinin yüksek olduğu tesislerde bu eğitim, tek seferlik değil süreklilik gerektiren bir uygulamadır.